Từ bãi bồi hoang sơ, nơi này ở Nam Định, nay là tỉnh Ninh Bình, chim bay rợp trời, được vinh danh di sản ASEAN

Từng là vùng đất ngập nước, rừng ngập mặn hoang sơ nơi cửa sông Ba Lạt, Vườn quốc gia (VQG) Xuân Thủy, tỉnh Ninh Bình mới (trước sáp nhập 3 tỉnh Ninh Bình, Nam Định, Hà Nam, VQG Xuân Thủy nằm trên địa bàn huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định) nay đã vươn mình trở thành điểm sáng trên bản đồ bảo tồn thế giới.

Với danh hiệu Công viên Di sản ASEAN vừa được vinh danh, VQG Xuân Thủy đang hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm du lịch sinh thái trọng điểm, phát triển hài hòa giữa bảo tồn và sinh kế.

Vườn quốc gia Xuân Thủy Nam Định, nay thuộc tỉnh Ninh Bình là "ga chim quốc tế" và những dấu ấn toàn cầu

Nằm nơi con sông Hồng đổ ra biển cả, Vườn quốc gia Xuân Thủy, tỉnh Ninh Bình (trước kia thuộc huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định) mang đặc trưng điển hình của hệ sinh thái đất ngập nước ven biển miền Bắc.

Với diện tích hơn 7.000 ha, vùng đất này là một "bảo tàng sống" được kiến tạo từ quá trình bồi tụ và xói lở tự nhiên, tạo nên một không gian sinh thái đa dạng và giàu sức sống.

Theo các chuyên gia, sự độc đáo của Xuân Thủy nằm ở sự kết hợp khéo léo của nhiều dạng địa hình như: Từ bãi triều rừng ngập mặn, bãi bồi lầy đến hệ thống luồng lạch chằng chịt. Thống kê cho thấy, nơi đây là "nhà" của hơn 300 loài thực vật và gần 1.600 loài động vật.

Đặc biệt, VQG Xuân Thủy từ lâu đã nổi danh là “ga chim quốc tế”. Mỗi khi đông về, hàng vạn cá thể chim (với 222 loài) từ Siberia, Mông Cổ, Trung Quốc, Nhật Bản... lại "hạ cánh" nơi đây để tránh rét và dưỡng sức. Đây là mắt xích quan trọng trong tuyến di trú trải dài từ Bắc Á xuống tận Úc và New Zealand.

Được biết, năm 1989 VQG Xuân Thủy, khu bảo tồn đầu tiên của Việt Nam tham gia Công ước Ramsar. Năm 2004, UNESCO công nhận là vùng lõi Khu Dự trữ sinh quyển thế giới châu thổ sông Hồng.

Đến tháng 9/2025, VQG Xuân Thủy (Ninh Bình) chính thức được công nhận là Công viên Di sản ASEAN tại Malaysia.

Không chỉ có giá trị sinh học, Xuân Thủy còn là một "bể" chứa carbon khổng lồ, có khả năng tích lũy tới 14,32 tấn carbon/ha/năm, đóng góp quan trọng vào cuộc chiến chống biến đổi khí hậu toàn cầu.

Bảo tồn không tách rời đời sống cộng đồng

Chia sẻ với báo chí về những thành quả vừa đạt được, ông Doãn Cao Cường-Giám đốc VQG Xuân Thủy cho biết, danh hiệu Công viên Di sản ASEAN là trái ngọt của một hành trình bền bỉ, nơi chính quyền và người dân cùng nhìn về một hướng.

Điểm sáng trong công tác quản lý tại đây chính là mô hình "quản lý tổng hợp". Nhiều năm qua, Vườn không ghi nhận vụ xâm hại nghiêm trọng nào tại vùng lõi. Đó là nhờ phương châm: Bảo tồn không tách rời đời sống cộng đồng.

Người dân địa phương không còn bị xem là "đối tượng xâm hại" mà đã trở thành chủ thể bảo vệ. Họ được tạo điều kiện hưởng lợi từ các phương thức sinh kế bền vững như: khai thác sản vật bằng phương pháp thủ công, nuôi ong lấy mật dưới tán rừng, hay tham gia các tổ hợp tác du lịch trải nghiệm.

Ông Trần Anh Dũng – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh: “Chính sự gắn kết hài hòa giữa bảo tồn và bảo đảm sinh kế đã tạo nền tảng vững chắc để Vườn quốc gia Xuân Thủy trở thành biểu tượng của phát triển bền vững”.

Đánh thức tiềm năng du lịch sinh thái hàng đầu

Trên nền tảng những giá trị sẵn có, tỉnh Ninh Bình đã phê duyệt Đề án phát triển du lịch sinh thái VQG Xuân Thủy giai đoạn 2026–2030 với tổng mức đầu tư hơn 460 tỷ đồng. Mục tiêu rất rõ ràng: Biến nơi đây thành điểm đến hàng đầu về quan sát chim di cư tại châu Á – Thái Bình Dương.

Theo lộ trình, hệ thống hạ tầng du lịch sẽ được đầu tư đồng bộ với 3 điểm dừng chân chính: Trung tâm dịch vụ hành chính, khu trải nghiệm Cồn Ngạn và vườn thực vật.

Du khách đến với Xuân Thủy sẽ được trải nghiệm 4 tuyến du lịch đặc sắc bao gồm: Tuyến du thuyền vùng cửa sông; Tuyến quan sát chim di cư; Tuyến điền dã trải nghiệm sinh thái; Tuyến trekking và du khảo đồng quê gắn với văn hóa bản địa.

Dự kiến đến năm 2027, Vườn sẽ đón khoảng 28.000 lượt khách/năm và con số này sẽ chạm mốc 80.000 lượt vào năm 2030. Tuy nhiên, bài toán tăng trưởng không được phép đánh đổi bằng môi trường.

“Nguyên tắc xuyên suốt là không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng. Mọi hoạt động xây dựng, khai thác đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về bảo vệ rừng và hệ sinh thái” - Lãnh đạo UBND tỉnh Ninh Bình khẳng định.

Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với suy giảm đa dạng sinh học, hướng đi "Phát triển dựa trên bảo tồn, bảo tồn để phát triển" của VQG Xuân Thủy (Ninh Bình) không chỉ là một lựa chọn đúng đắn, mà còn là một hình mẫu cho các khu bảo tồn thiên nhiên trên cả nước.

Theo báo danviet.net